NEW MANAGEMENT FORUM

Central Knowledge Society

การวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ : Credit Risk Modeling (Part 1)


สวัสดี ครับ ทุกๆ ท่าน

ก่อนอื่นๆ ผมต้องขอโทษทุกๆ ท่านเป็นอย่างมาก ที่หายตัวไปนานมาก เพราะติดภาระกิจที่จะต้องเป็นที่ปรึกษาให้กับรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่หลายแห่งมาก ทำให้ไม่ได้มีเวลามาเขียนบทความดีๆ ให้ทุกๆ ท่านได้อ่านช่วงว่างกัน

วันนี้ผมอยากจะเล่าเรื่องการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ เพราะเข้าไปค้นตำราใน Google แล้วไม่ค่อยพบว่ามีนักวิชาการเขียนเรื่องนี้มากนัก ก็เลยลองค้นข้อมูลแล้วพบบทความเรื่องหนึ่งน่าสนใจเลย  ก็อยากจะนำมาเล่าสู่กันฟังเพื่อเป็นแนวทางในการทำงานต่อไปครับ ถ้าบทความที่ผมเขียนทำให้ท่านใดๆ อ่านแล้วไม่พอใจก็กราบขออภัยไว้ ณ ที่นี้นะครับ

บทนำ

จากบทความวิจัยของนักวิชาการต่างประเทศพบว่า ธนาคารรายใหญ่ๆ ของโลกต่างพยามพัฒนาระบบที่ใช้วัดและตรวจสอบความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk Analysis) เพื่อให้ธนาคารสามารถควบคุมความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดขึ้น หรือความเสี่ยงที่คาดไม่ถึงให้มีความรุนแรงลดลง หรือ ตรวจพบได้เร็วขึ้น

ดังนั้น ธนาคารชั้นนำ ต่างๆ ก็พยามสร้างระบบควบคุมภายในของความเสี่ยงด้านเครดิตให้มีความรัดกุม และมีความน่าเชื่อถือมากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยการสร้างแบบจำลองความเสี่ยงด้านสินเชื่อขึ้นมา และพยามทำให้มีความยืดหยุ่นได้พอสมควร แต่ก็ต้องสามารถวัดความผิดพลาดของกระบวนการสินเชื่อได้ และสามารถบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อได้ด้วยตามตัวแปรด้านการตลาดและสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจที่มีการเปลี่ยนแปลงบ่อยๆ

เครื่องมือที่ทุกๆ ธนาคารต่างนิยมใช้ก็จะเป็น Portfolio Management ด้วยการพิจารณาจากสัดส่วนของประเภทสินเชื่อ กลุ่มสินเชื่อ ประเภทลูกค้า ลักษณะของอุตสาหกรรม สภาวะเงินเฟ้อ รายได้ของประเทศ ฯลฯ เป็นตัวแปรที่จะนำมาใช้พิจารณาในการกำหนดเกณฑ์ของ Portfolio Management ที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน

ความท้าทายที่สำคัญในการกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ความยากในการวิเคราะห์ความเสี่ยงสินเชื่อไม่ได้อยู่ที่การสร้าง Credit Risk Modeling แต่อยู่ที่วิธีการวิเคราะห์และผลลัพธ์ที่เกิดจะต้องใกล้เคียงความจริงให้มากที่สุด  ซึ่งการที่จะวิเคราะห์ข้อมูลให้ได้ตรงนั้นจำเป็นจะต้องมีตัวแปร ที่จำเป็นมาใช้ในการวิเคราะห์เป็นจำนวนมากและส่วนใหญ่ลูกค้าสินเชื่อก็มักจะไม่ให้ หรือ ไม่บอกความจริง ทำให้เกิดการคลาดเคลื่อนในการคำนวณโปรแกรมอย่างมาก  จากบทความของนักวิชาการต่างประเทศของธนาคารชั้นนำ ต่างลงความเห็นเหมือนกันว่า “ลูกค้าสินเชื่อไม่ยอมให้ข้อมูลผลการดำเนินงานในอดีต” บางรายก็ให้แต่ข้อมูลก็ไม่ถูกต้องอีก เฮ้อๆๆๆๆๆๆ ทำให้ Credit Risk Modeling ที่ได้มีการออกแบบผิดพลาดได้ทันที

การจัดทำแฟ้มสินเชื่อลูกค้า

           การจัดทำแฟ้มสินเชื่อลูกค้า เจ้าหน้าที่สินเชื่อและเจ้าหน้าที่สอบทานสินเชื่อ จะพิจารณาเพียงเอกสารที่ได้รับจากลูกค้าสินเชื่อ จากการเสนอขอให้พิจารณาสินเชื่อ หรือ เอกสารประกอบการพิจารณาสินเชื่อเท่านั้น และส่วนใหญ่จะมีเอกสารที่เป็นการขอครั้งแรกที่ใช้ในขั้นตอนการพิจารณาสินเชื่อส่วนใหญ่  แต่จะไม่มีการพิจารณาขอปรับปรุงเอกสารผลการดำเนินงานในช่วงปัจจุบันเท่าใดนัก เพราะส่วนใหญ่ลูกค้าจะไม่ให้  หรือบ่ายเบี่ยงให้เอกสารไม่ครบตามจำนวนที่ขอเพิ่มเติม  และเมื่อลูกค้าสินเชื่อไม่ให้ก็เลยลืม และขี้เกียจตามด้วยเด๋ว โดนลูกค้าด่าฟรี  แถมไปฟ้องนายอีกว่าเรามีปัญหากับลูกค้าขอเอกสารเพิ่มเติมอีก (ซวยไปตามระเบียบ!!!)

สิ่งที่ต้องทำในการสนับสนุนสินเชื่อ ประกอบด้วย

  1. ควบคุมดูแลการดำเนินงานจัดเก็บเอกสารด้านสินเชื่อของธนาคาร
  2. เจ้าหน้าที่สินเชื่อบางท่านไม่เข้าใจ และไม่ให้ความสำคัญกับการออกแบบและพัฒนาระบบการจัดเก็บเอกสารสำคัญด้านสินเชื่อของธนาคาร ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยและปลอดภัย
  3. เจ้าหน้าที่สินเชื่อต้องควบคุมดูแลการจัดเก็บเอกสารสำคัญของหน่วยงานในความรับผิดชอบให้ปฎิบัติตามมาตรฐานที่ธนาคารกำหนด (ส่วนใหญ่ปฎิบัติตามแต่มีบางท่านไม่ชอบทำตามมาตรฐานที่ธนาคารกำหนด)
  4. บันทึกข้อมูลผู้ประกอบการสินเชื่อมาตรการพิเศษ ที่ดำเนินการแทนธนาคารแห่งประเทศไทยของแต่ละสถาบันการเงินเข้าสู่ระบบ กำหนดรหัสลูกค้า (บางธนาคารมีศูนย์ที่ควบคุมเป็นการเฉพาะ)
  5. จัดทำเอกสารเบิกจ่ายเงินกู้ และดำเนินการจ่ายเงินกู้สินเชื่อที่อยู่ในความรับผิดชอบตามวงเงินที่ธนาคารกำหนด
  6. ควบคุมดูแลการตั้งวงเงินสินเชื่อ อัตราดอกเบี้ย การต่ออายุสัญญา
  7. รับชำระคืนต้นเงินกู้ ดอกเบี้ย และรายได้อื่นๆ
  8. สนับสนุนและดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามเงื่อนไขสัญญาของสินเชื่ออยู่ในความรับผิดชอบ เช่น ดำเนินการฝาก-ถอนเงินผู้กู้ตามเงื่อนไขสัญญาเป็นต้น
  9. ตรวจสอบ ปรับปรุง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีปฎิบัติด้านงานสนับสนุนพิธีการสินเชื่อและการจัดเก็บเอกสารสำคัญ
  10. ปฎิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย

 

อย่างไรก็ตาม เราอยากให้ท่านพิจารณารายการด้านบนว่ามีการจัดทำประวัติการชำระสินเชื่อ หรือ พฤติกรรมของลูกค้าสินเชื่อตามข้อมูลด้านบนไว้หรือไม่ หรือมีการปรับปรุงเอกสารให้มีความทันสมัยตามรายการด้านบนบ้างหรือไม่ (ขอให้มีบ้างก็จะดีมาก ผมไม่ได้หวังว่าท่านจะมีครบทุกๆ ข้อ) 

 

ส่วนงานที่มีความรับผิดชอบร่วมในการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ประกอบด้วย 4 หน่วยงาน 

หน่วยธุรกรรมสินเชื่อธุรกิจ มีหน้าที่ความรับผิดชอบ

รับชำระคืนเงินกู้ ดอกเบี้ย และรายได้อื่นๆ ของสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่

  1. ตรวจสอบความครบถ้วนถูกต้องของการปฎิบัติตามเงื่อนไขสัญญาก่อนขออนุมัติเบิกจ่าย จัดทำเอกสารเบิกจ่ายเงินกู้ ดำเนินการจ่ายเงินกู้ของสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ประเภท Project Finance, Syndicated Loan Revolving Credit และสินเชื่อระยะสั้น
  2. ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อแจ้งให้เตรียมการจ่ายเงินกู้
  3. ควบคุมดูแลการตั้งวงเงินสินเชื่อ การต่ออายุสัญญาการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขต่างๆ เกี่ยวกับการอนุมัติสินเชื่อ
  4. สนับสนุนและดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามเงื่อนไขของสัญญา เช่น การดูแลฝาก-ถอนแทนผู้กู้สำหรับบัญชีสำรองเพื่อการดำเนินงาน บัญชีสำรองเพื่อการชำระหนี้
  5. ดำเนินการคืนเงินสำรองให้กับลูกค้าเมื่อชำระหนี้ครบถ้วนหรือมีสำรองเพียงพอตามเงื่อนไขสัญญา
  6. ตรวจสอบข้อมูลหลักประกันสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีตัวแทนเก็บรักษา
  7. ดำเนินการเรียกร้องค่าเสียหายจากบริษัทประกันเมื่อเกิดเหตุวินาศภัย
  8. ปฎิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย

 

หน่วยธุรกรรมสินเชื่อธุรกิจ เป็นส่วนงานที่มีความสำคัญอย่างมากในการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคาร เพราะเป็นส่วนงานที่เป็นด่านแรกที่พบลูกค้า เจราพูดคุย ตรวจสอบเอกสารสินเชื่อ จัดทำสัญญาและเอกสารการเบิกจ่ายเงินกู้ และควบคุมการตั้งวงเงินสินเชื่อ  ซึ่งจำเป็นจะต้องมีความรู้ในธุรกิจของลูกค้าสินเชื่ออย่างดี  มีความเข้าใจพฤติกรรมการบริหารธุรกิจของเจ้าของกิจการ ว่าเป็นคนทำธุรกิจแบบ (บู๊ ล้างผลาญ ไม่ชนะไม่เลิก)  หรือ (เป็นพวกไม่ชัวร์ไม่ทำ ต้องได้แน่ๆ ได้น้อยไม่เป็นไร)   หรือ (เป็นพวกฉาบฉวย ทำธุรกิจแบบตามเพื่อนๆ หรือตามสังคม ไม่มีวิสัยทัศน์)  ฯลฯ สิ่งเหล่านี้เป็นตัวแปรที่บอกว่าลูกค้าจะมีความสามารถในการทำธุรกิจแบบใด หรือมีความสามารถในการชำระหนี้หรือไม่?  ซึ่งในบทความนี้เราจะไม่เล่าเรื่องเทคนิควิธีการสอบสัมภาษณ์ลูกค้าสินเชื่อ เพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงจากลูกค้า เพราะเรื่องนี้มีเทคนิคเยอะมาก และสนุกมากด้วย ว่างๆ จะเล่าให้ทุกๆ ท่านฟังนะครับ

 

หน่วยบริหารศูนย์เอกสารและควบคุมหลักประกัน มีหน้าที่และความรับผิดชอบ

  1. บันทึกข้อมูลผู้ประกอบการสินเชื่อมาตรการพิเศษ ที่ดำเนินการของธนาคารแห่งประเทศไทยของแต่ละสถาบันการเงินเข้าสู่ระบบ กำหนดรหัสลูกค้า
  2. ตั้งวงเงินสินเชื่อรายย่อยให้สอดคล้องตามเงื่อนไขสัญญาของสถาบันการเงิน
  3. บันทึกข้อมูลการเบิกเงินกู้ และหลักประกันสินเชื่อมาตรการพิเศษ ที่ดำเนินการแทนธนาคารแห่งประเทศไทยประกอบแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
  4. จัดทำเอกสาร/รายงาน P/N เพื่อประกอบการเบิกเงินกู้
  5. จัดทำเอกสาร/รายงาน P/N ที่ครบกำหนดเพื่อรับชำระเงินกู้
  6. จัดทำรายงานธุรกรรมเกี่ยวกับสินเชื่อมาตรการพิเศษที่ดำเนินการแทนธนาคารแห่งประเทศไทยประกอบการแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
  7. ตรวจสอบ ควบคุม ดูแล จัดทำทะเบียน และเก็บรักษาหลักประกันประเภทตราสาร (P/N, ตราสาร, สมุดเงินฝาก) ของสินเชื่อมาตรการพิเศษที่ดำเนินการแทนธนาคารแห่งประเทศไทย  สินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ สินเชื่อภาครัฐและสถาบัน
  8. บริหารจัดการศูนย์จัดเก็บเอกสารสำคัญสำนักงานใหญ่ให้เป็นไปตามด้วยความเรียบร้อยและปลอดภัย
  9. จัดเก็บเอกสารสำคัญของสินเชื่อมาตรการพิเศษที่ดำเนินการแทนธนาคารแห่งประเทศไทย  สินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่   สินเชื่อภาครัฐและสถาบัน  สินเชื่อธุรกิจลิสซิ่ง  สินเชื่อธุรกิจแฟคตอริ่ง
  10. ควบคุมการฝาก/ยืม/คืนแฟ้มเอกสารสำคัญ
  11. ปฎิบัติงานอื่นๆ ตามที่ได้รับมอบหมาย

 

            หน่วยบริหารศูนย์เอกสารและควบคุมหลักประกัน ก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญมากเช่นกัน เกี่ยวกับการวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคาร เพราะหน่วยงานของท่านจำเป็นจะต้องเป็นผู้เก็บรวบรวมเอกสารหลักประกันที่มีมูลค่าสูง ไว้ในที่ปลอดภัยและสามารถตรวจสอบความถูกต้องได้ทุกเมื่อ โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงหลักประกันที่เป็นเอกสาร  การฝากหลักประกัน  การยืมและคืนแฟ้มเอกสารที่ใช้ในการพิจารณาที่มีความสำคัญ มักจะมีระบบการควบคุมระบบการยืมเอกสารที่ดีจริงๆ และน่าเชื่อถือ

 

 หน่วยบริหารศูนย์จัดเก็บเอกสารสำคัญ มีหน้าที่และความรับผิดชอบ 

  1. ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสารสำคัญด้านสินเชื่อที่ได้รับจากสาขาในสังกัดสายงานกิจการสาขา 1 และธนาคารฯ เพื่อดำเนินการจัดเก็บ
  2. จัดเก็บเอกสารให้เป็นระเบียบและปฎิบัติถูกต้องตามมาตรฐานที่กำหนด
  3. จัดทำทะเบียนการจัดเก็บ และการให้กู้ยืม-คืนเอกสาร เพื่อให้สะดวกต่อการค้นหาและควบคุมเอกสารสำคัญมิให้เกิดการสูญหาย
  4. ติดตามทวงถามเอกสารที่หน่วยงานต่างๆ ขอยืมไป เพื่อให้นำมาคืนให้ครบถ้วน
  5. ปฎิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย

 

หน่วยงานระบบศูนย์จัดเก็บเอกสารสำคัญสาขา มีหน้าที่และความรับผิดชอบ 

  1. ออกแบบพัฒนาระบบงานศูนย์จัดเก็บเอกสารสำคัญเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างหน้าที่สายกิจการสาขา การเปลี่ยนแปลงผลิตภัณฑ์สินเชื่อ
  2. ทดสอบระบบงานกรณีที่มีการพัฒนาปรับปรุงแก้ไขกระบวนการจัดเก็บเอกสารสำคัญ
  3. เสนอหลักเกณฑ์เงื่อนไขเพื่อพัฒนาปรับปรุงกระบวนการเก็บรักษาเอกสารสำคัญ
  4. วิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหา เพื่อให้การสนับสนุนและให้คำปรึกษาแนะนำเกี่ยวกับกระบวนการจัดเก็บเอกสารสำคัญแก่สาขาธนาคารฯ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (Help Desk)
  5. ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับระบบงานให้แก่สาขาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
  6. กำกับดูแลการจัดเก็บเอกสารสำคัญของหน่วยงานสายกิจการสาขา
  7. สนับสนุนการ ปรับปรุงแก้ไขข้อมูลในระบบงาน
  8. จัดทำหนังสือชี้แจง และคู่มือการปฎิบัติงานระบบงาน
  9. ปฎิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย

 

            หน่วยบริหารศูนย์จัดเก็บเอกสาร เป็นหน่วยงานที่มีความสำคัญอีกเช่นเดียวกัน แต่เป็นหน่วยงานที่มีความน่าเห็นใจสูงมาก เพราะเป็นศูนย์ที่เก็บเอกสารแฟ้มลูกค้าสินเชื่อที่สำคัญของทุกสาขาของธนาคาร นอกจากนี้จำเป็นจะต้องมีการให้ยืมเอกสารเพื่อใช้ประกอบการพิจารณา ตอนที่หน่วยบริหารศูนย์จัดเก็บเอกสาร ส่งเอกสารไปให้นั้นครบทุกรายการ และมีรายการคุมเอกสารที่ชัดเจน แต่ในบางครั้งแฟ้มเอกสารเดียวกันตอนขากลับมาที่ หน่วยบริหารศูนย์จัดเก็บเอกสาร กลับพิการจนจำสภาพเดิมไม่ได้ เอกสารไม่มีการเรียงหน้าหรือลำดับเหมือนเดิม สารบัญคุมรายการเอกสารหายอีก (ช่างน่าสงสารน้องแฟ้มจริงๆ) 

 

ที่มาของข้อมูล : http://gsbloansupport.igetweb.com/

 

ในวันนี้ ขอเป็นการเล่าเรื่องแบบภาพรวมไปก่อนนะครับ แล้วจะค่อยอธิบายในส่วนของข้อปลีกย่อยเทคนิคต่างๆ ที่จำเป็นจะต้องนำมาใช้ในการพิจารณาต่อๆ ไปๆ ซึ่งท่านที่สนใจคอยติดตามอ่านนะครับ จะหาเรื่องเล่าเทคนิคต่างๆ มาเล่าสู่กันฟังครับ

สุดท้ายนี้ก็ขอให้ทุกๆ ท่านมีความสุขในวันหยุด ทำบุญใส่บาตรแผ่เมตตาให้สัตว์โลก ด้วยครับเพราะทุกคนต่างแย่งชิงในสิ่งของ ทรัพย์สินที่นำติดตัวไปไม่ได้ ซึ่งตนจะต้องทิ้งไว้ที่ชาตินี้  แต่สิ่งที่นำติดตัวไปด้วยตลอดทุกๆ ชาติ คือ ความดี ความปราถนาให้ผู้อื่นมีความสุข ความสงบทิ้งกิเลสในลาภยศ  ชื่อเสียงจอมปลอมที่โลกสมมติให้ท่านๆ บ้างนะครับ

ขอให้มีความสุข สงบ ในจิตใจครับ

เอกกมล เอี่ยมศรี

https://eiamsri.wordpress.com

http://www.interfinn.com

Line : interfinn

Advertisements

มีนาคม 21, 2015 - Posted by | Credit Risk Analysis |

ยังไม่มีความเห็น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: