NEW MANAGEMENT FORUM

Central Knowledge Society

การจัดทำ Risk Heat Map ระดับองค์กร

สวัสดีครับ

วันนี้อยากจะคุยกันเกี่ยวกับการสร้าง Risk Heat Map เพราะน้องๆ หลายคนต่างสับสน กับคำว่า Risk Heat Map เราก็ไม่รู้จะใช้คำภาษาไทยว่าอะไรดี ก็เลยเสนอว่า

“แผนที่ความเชื่อมโยงความเสี่ยง” เพราะจะใช้คำนี้เวลาบรรยายเสมอๆ  เพื่อไม่ให้เสียเวลาท่านผู้อ่าน เรามาเริ่มกันเลยดีกว่า

ความเป็นมาของ Risk Heat Map

Risk Map เกิดขึ้นมาจากการนำ นำความเสี่ยงขององค์กรมาทำการแบ่งแยกตามหมวดหลักๆ ออกเป็น 4 หมวด ได้แก่ S – O – F – C  ถ้าใครเคยเรียนตารางธาตุมาจะรู้เลยว่า การเรียงธาตุต่างๆ ในตาราง กับการเรียง Risk Heat Map ใกล้เคียงกันมาก  เข้าเรื่องท่านพี่!!  เมื่อเราได้ทำการแบ่ง หัวตารางให้เป็น S – O – F – C  เรียบร้อยแล้วก็ให้ทำการนำ ประเด็นความเสี่ยง หรือ ชื่อความเสี่ยงหลัก ที่เป็นความเสี่ยงระดับองค์กรมาเรียงต่อจาก S-O-F-C  แต่คราวนี้จะต้องแบ่งประเภทของ ประเด็นความเสี่ยงให้ถูกต้องตรงกับ ประเภทความเสี่ยงทั้ง 4 ด้านที่กล่าวมาแล้ว  และค่อยนำ ปัจจัยเสี่ยงมาแยกตามหมวดรายการของประเด็นความเสี่ยง อีกทีหนึ่ง  และตามด้วยสาเหตุความเสี่ยงจะอยู่ใต้ปัจจัยเสี่ยงแต่ละปัจจัยเสี่ยง  ซึ่งสาเหตุความเสี่ยงจะมีการแบ่งแยกออกเป็น สาเหตุภายในองค์กร และ สาเหตุภายนอกองค์กร อีกนะครับ   เพื่อใช้ในการระบุความสัมพันธ์ของความเสี่ยง ซึ่งจะสามารถสร้างเส้นเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของความเสี่ยงได้ ในมิติต่างๆ ดังนี้

1) การลากเส้นความสัมพันธ์ ระหว่าง ปัจจัยเสี่ยง A ไปยัง ปัจจัยเสี่ยง B ที่มีความสัมพันธ์กันในลักษณะ A เป็นต้นเหตุความเสี่ยง และ B เป็นผลกระทบจาก A

2) การลากเส้นความสัมพันธ์ ระหว่าง ปัจจัยเสี่ยง A ไปยังสาเหตุความเสี่ยง ของ ปัจจัยเสี่ยงใดๆ ก็ได้ ในลักษณะแสดงความสัมพันธ์ร่วมของสาเหตุการเกิดความเสี่ยงว่า ปัจจัยเสี่ยง A เกิดจากสาเหตุความเสี่ยงใดได้บ้าง

3) การลากเส้นความสัมพันธ์ ระหว่า สาเหตุความเสี่ยง A ไปยังสาเหตุความเสี่ยงของปัจจัยๆ ใดๆ ก็ได้ เช่นกัน เพื่อแสดงความสัมพันธ์ร่วมกันของสาเหตุความเสี่ยง แต่จำเป็นจะต้องมีการอธิบายให้ได้ว่าสาเหตุใด เป็นสาเหตุหลัก อะไรเป็นสาเหตุผลกระทบที่เกิดขึ้นตามมา

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม : ในกรณีนี้ เราจำเป็นจะต้องมีการระบุโอกาสเกิด x ผลกระทบ เพื่อให้เกิดโทนสีในแต่ละปัจจัยเสี่ยง เช่น เขียว เหลือง ส้ม แดง หรือไม่?

ตอบ : ถูกต้องครับ คุณจะต้องระบุคะแนน L x I ในแต่ละปัจจัยเสี่ยง และระบุโทนสีในกล่องของปัจจัยเสี่ยงแต่ละตัวด้วยครับ เพื่อดูความรุนแรงของความเสี่ยง

คำถาม : ในกรณีของ สาเหตุความเสี่ยงจะต้องทำการวิเคราะห์ L x I ในแต่ละสาเหตุความเสี่ยงและระบุโทนสีด้วยใช่หรือไม่ ?

ตอบ : ใช่ครับ เก่งมาก  คุณจะต้องระบุคะแนน L x I ในแต่ละสาเหตุความเสี่ยง และระบุโทนสีในกล่องของสาเหตุความเสี่ยงแต่ละตัวด้วยครับ เพื่อดูความรุนแรงของความเสี่ยง

คำถาม : ที่ปรึกษาบางคนก็บอกว่าให้ใส่น้ำหนักเข้าไปที่ สาเหตุความเสี่ยงด้วย ในลักษณะ “สาเหตุหลัก” และ “สาเหตุรอง” ทำอย่างไร?

ตอบ : เป็นคำถามที่ดีมากครับ การที่เราจะระบุสาเหตุความเสี่ยงนั้น นอกจากจะต้องระบุ L x I ของแต่ละสาเหตุความเสี่ยงแล้ว เราจำเป็นอย่างมากที่จะต้องมีการระบุ น้ำหนัก สาเหตุหลัก และสาเหตุรอง ด้วย และวิธีการทำอย่างไร?

ขั้นตอนการระบุ น้ำหนักของสาเหตุหลัก และสาเหตุรอง

1) คุณจะต้องระบุสาเหตุหลัก หรือ สาเหตุรอง ในขั้นตอนการวิเคราะห์เลือกสาเหตุความเสี่ยงในแต่ละปัจจัยเสี่ยให้ได้พร้อมกับเลือกสาเหตุความเสี่ยง ภายในองค์กร หรือ ภายนอกองค์กร ไปพร้อมๆ กันนะครับ

2) เมื่อคุณระบุสาเหตุหลัก และ สาเหตุรอง เรียบร้อยแล้วก็ให้ทำการระบุ น้ำหนัก1-100% ของสาเหตุภายในทั้งหมดรวมกัน ในกรณีที่คุณระบุสาเหตุภายใน มา 3 สาเหตุความเสี่ยง เช่น

สาเหตุความเสี่ยง A  สาเหตุรอง  (L x I)  น้ำหนัก 20%

สาเหตุความเสี่ยง B  สาเหตุหลัก (L x I)  น้ำหนัก 60%

สาเหตุความเสี่ยง C สาเหตุรอง (L x I) น้ำหนัก 20%

3) การระบุสาเหตุความเสี่ยงหลัก หรือ สาเหตุความเสี่ยงรอง เพราะว่า คุณจะต้องนำสาเหตุความเสี่ยงไปใช้ในการจัดทำแผนบริหารความเสี่ยง Action Plan ต่อไปนะครับ เพราะอยู่ดีๆ คุณไม่สามารถอธิบายได้ว่า แผนบริหารควาเสี่ยงนี้มาจากอะไร? ทำไมต้องทำ? เกิดจากสาเหตุใดของปัจจัยเสี่ยง? และจะลดความเสี่ยงได้อย่างไร? ฯลฯ  คำถามมาเพียบเลยครับ  ดังนั้น การระบุสาเหตุหลัก และสาเหตุรอง จะทำให้ผู้รับผิดชอบความเสี่ยงของปัจจัยเสี่ยงเหล่านั้น สามารถวิเคราะห์เลือกสาเหตุความเสี่ยงได้ง่ายครับ

การวิเคราะห์เพื่อลากเส้นแสดงความสัมพันธ์ของ Risk Heat Map 

ก่อนที่จะอธิบายวิธีการลากเส้นแสดงความสัมพันธ์ของความเสี่ยงใน Risk Map เราอยากจะอธิบายเกี่ยวกับวัตถุประสงค์ของการลากเส้นก่อนดีกว่า

วัตถุประสงค์ของการลากเส้นแสดงความสัมพันธ์ของ Risk Heat Map

1) เพื่อให้ผู้วิเคราะห์ความเสี่ยงสามารถเข้าใจความสัมพันธ์ของความเสี่ยงที่เกิดขึ้นทั้งหมดทั่วทั้งองค์กร

2) เพื่อใช้ค้นสาเหตุของความเสี่ยงหลัก และปัจจัยเสี่ยงหลัก ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดปัญหา หรือ ความเสี่ยงขึ้นในองค์กร (คนจะต้องหาทางจับโจรให้ได้)

3) เพื่อให้เกิดความสะดวกในการบริหารจัดการด้านความเสี่ยงและ จัดทำแผนบริหารความเสี่ยงที่ถูกต้องแม่นยำ และครอบคลุมความเสี่ยงหลายๆ เรื่อง

4) เพื่อนำไปใช้ในการจัดทำ Portfolio View of Risk ต่อไป

วิธีการลากเส้นความสัมพันธ์ของความเสี่ยงใน Risk Heat Map 

1) คุณจะต้องทำการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของความเสี่ยงโดยต้องสนใจว่าใครจะเกิดก่อนเกิดหลัง (ลากเส้นไปก่อนให้มากที่สุด)

2) คุณต้องวิเคราะห์ให้ได้ว่าเส้นแต่ละเส้นที่ลากมานั้น ใครเป็นจุดกำเนิดของความเสี่ยง ใครเป็นผู้รับผลกระทบของความเสี่ยงในเส้นที่ลาก เพื่อระบุหัวลูกศร

3) เมื่อคุณลากเส้นและระบุหัวลูกศร ของสาเหตุความเสี่ยง และปัจจัยเสี่ยงครบแล้ว ก็ค่อยมาดูกันว่า เรื่องอะไร เป็นตัวปล่อยหัวลูกศรไปหาเพื่อนๆ มากที่สุด         ปัจจัยเสี่ยงที่ปล่อยหัวลูกศรออกไป จะต้องรับผิดชอบความเสี่ยงหลัก และจะต้องมีแผนก่อนเพื่อนเลยครับ

4) เราไม่ได้ทำการลากเส้นความสัมพันธ์เพราะมันอาจจะทำให้รูปมันไม่สวย เมื่อผู้อ่านทำรูปแบบได้อย่างตารางนี้แล้ว ก็อย่าลืม “ลากเส้นหาความสัมพันธ์” การลากเส้นใน Risk Map ขอให้ลากเส้นให้มากที่สุด เท่าที่จะทำได้ หรือใส่สัญญาลักษณ์ เพื่อแสดงว่าเป็นกลุ่มเดียวกันก็ได้ แต่ถ้าทำทั้ง 2 อย่างจะดีมากกว่า

ตัวอย่าง Risk Heat Map ที่แสดงสีของระดับคะแนนความเสี่ยง

RISK MAP

ในสุดท้ายนี้ก็อยากจะให้ทุกๆ ท่านลองพิจารณาการเลือกความสัมพันธ์ของ Risk Heat Map ให้ได้ตามตัวอย่างนี้ และค่อยวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของเส้นเชื่อมโยงความเสี่ยงเพื่อทำการวิเคราะห์ การเกิดความเสี่ยงต่อไป ขอให้ทุกๆ ท่านโชคดี

ขอให้มีความสุขในการทำงาน เพราะอย่างไรท่านก็ต้องมีงานทำไม่ว่างานนั้นจะเป็นอะไร

เอกกมล  เอี่ยมศรี

ผู้เรียบเรียง

http://www.interfinn.com 

https://eiamsri.wordpress.com 

ตุลาคม 1, 2013 - Posted by | Risk Management |

ยังไม่มีความเห็น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: